Sağlıklı bir kalp için beslenme önerileri
Kalp-damar hastalıkları, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de hastaneye başvuruların, yoğun bakımda yatışların ve ölümlerin en önde gelen sebebini oluşturan kronik rahatsızlıklardır. Kalp-damar hastalıklarına zemin hazırlayan çeşitli genetik faktörler (doğumsal hastalıklar ve ailesel yatkınlık) bir kenara bırakıldığında, çeşitli önlemlerle kalp hastalıklarından korunarak daha uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür. Günlük hayatımızda kalbimizi yoran faktörleri; beslenme ve yaşam tarzındaki yanlışlıklar, hareketsiz ve stresli bir yaşam, kötü alışkanlıklar, kalp sağlığını etkileyen hastalıklar ve enfeksiyonlar olarak özetlemek mümkündür.
Yrd. Doç. Dr. İbrahim Oğuz Karaca
– Aşırı karbonhidratlı beslenme: Vücudumuz için temel enerji kaynağı olan karbonhidratların ihtiyaçtan fazla tüketilmesi halinde yağ dokusuna dönüşerek depolandığı ve obeziteye yol açtığı bilinmektedir. Temelde fazla şekerli gıdaların tüketilmesi ile ortaya çıkan insulin direnci, obezite, tip 2 diyabet gibi hastalıklar damar sağlığını bozarak akut (kalp krizi!) ve kronik koroner kalp hastalığına yol açmaktadır.
– Aşırı tuz kullanımı: Sağlıklı bir vücudun normal olarak işlevini sürdürebilmesi için günlük 500-2400 mg sodyum alımı “güvenli ve yeterli” miktarlar olarak belirlenmiştir. Bu miktar yaklaşık 5 gram (1 çay kaşığı) civarında tuzla karşılanabilir. Ülkemizde ise kişi başına ortalama tuz tüketimi 15 gramdır. Aşırı tuz tüketimiyle ilişkili olduğu bilinen hipertansiyondan korunmak için yemeklere fazladan tuz eklemekten kaçınmak, salamura yapılmış gıdaların (turşu, ev salçası, zeytin gibi) dikkatli tüketilmesi, üretiminde aşırı tuz kullanıldığı bilinen kabartma tozu, karbonat, et suyu tabletleri, ketçap, hardal, soya sosu gibi hazır gıdalardan kaçınmak gerekmektedir.
– Yanlış yağ tüketimi: Hücrelerin ve organların sağlıklı çalışması için yağlar en önemli yapı taşlarıdır. Bu nedenle sağlıklı beslenme adına diyetten yağın çıkarılması yanlıştır. Bunun yerine kalp-damar sağlığına zararlı etkileri olan yağları bilmek ve uzak durmak önemlidir. Önerilen günlük yağ alımı kalori ihtiyacının % 25-35’ini karşılayacak miktarlarda olmalıdır. Temelde sıvı yağların ve özellikle sızma zeytinyağının kullanımı, katı yağ kullanılacaksa doğal tereyağı tercih edilmesi önerilmekle birlikte margarin, kuyruk yağı ve iç yağı gibi doymuş yağ asitlerinden zengin gıdaların tüketilmesi önerilmemektedir.
– Yetersiz vitamin, mineral ve Omega-3 desteği: Temelde taze meyve ve sebzelerin günlük bol tüketilmesi halinde beslenme takviyesi amaçlı dışarıdan alınmasına gerek yoktur. Fast-food tarzı hazır gıdaları sık tüketen, diyet hataları ya da kişisel tercih nedeniyle çeşitli yiyecek gruplarını tüketmeyen ya da özellikle yaşlılar / hamile ya da emziren kadınların ya da yeme bozukluğu / emilim bozukluğu gibi rahatsızlıkları olanların beslenme takviyesi amaçlı multivitamin ve mineral takviyesi almaları uygundur. Bu gibi durumlarda eksikliği halinde kalp-damar hastalığı riski arttığı bilinen özellikle B, C ve D vitaminleri ile birlikte demir, kalsiyum ve magnezyum gibi minerallerin besin takviyesi olarak alınması önerilir. Haftada 1-2 öğün taze balık tüketen bir bireyin takviye amaçlı Omega-3 desteği almasına ise gerek yoktur.
